Solidarność: jej sens, implikacje i wyzwania

Wśród różnych inicjatyw związanych z obchodami 50 rocznicy narodzin Ruchu dla Lepszego Świata i Służby Animacji Wspólnotowej powstała także ta międzynarodowa refleksja, poświęcona tematowi „solidarności”. Dla „Służby Animacji Wspólnotowej” niniejsze studium uzupełnia serię poprzednich refleksji, zbieżnych z obecną pracą.

O. Riccardo Lombardi, promotor Ruchu dla Lepszego Świata i Grupy, przykładał dużą wagę do solidarności. W swojej książce „Dla nowego świata” (1951 r.) z wielką jasnością wskazał na solidarność jako drogę przezwyciężającą ideologie i tak zideologizowane systemy społeczne, jak: indywidualistyczny kapitalizm oraz kolektywistyczny komunizm. Kiedy jeszcze słowo „solidarność” nie było w powszechnym użyciu i nie posiadało takiego znaczenia politycznego i kulturowego, jak dzisiaj, o. Lombardi pisał:

„Dokonując bilansu poprzedzających nas społecznych doświadczeń największych społecznych systemów, opracowanych przez ludzi wyemancypowanych od Boga w klimacie humanizmu, ukazują się w sposób nieunikniony dwa odcienie: sztandar wolności indywidualnej, który doprowadził w praktyce do wielu niesprawiedliwości; i sztandar sprawiedliwości kolektywistycznej, który  unicestwił w praktyce wszelką wolność. (…)

Ludzie dojrzali na doświadczeniach współczesnej historii pragną nowej formy życia wspólnego rzeczywiście harmonizującej w całość słuszne elementy tych dwóch poprzednich doświadczeń, a unikając ich defektów: wolność tak, ale bez dochodzenia do niesprawiedliwości i wyzysku słabszych; sprawiedliwość tak, ale bez unicestwiania wszelkiej wolności. Formułą, która dzisiaj jest w sercach wielu i czyni nas bardziej bliskimi niż w to wierzymy, jest taka: chcemy organizacji społecznej, która zachowa równocześnie wolność i solidarność; która zachowa wolność, ale ograniczy ją ludzką solidarnością, zachowa solidarność, ale nie dopuści do tego, żeby ona niszczyła wolność jednostek”. (…)

Tyle wolności, ile może jej być z solidarnością, i tyle solidarności, ile jej może być wraz z wolnością” 

(o. R. Lombardi, Dla lepszego świata, Rzym 1951, str. 59).